Verschillen tussen man en vrouw onzin?

Mannen komen van Mars, vrouwen komen van Venus… en zo kunnen we nog wel een paar cliché-opmerkingen maken over het verschil tussen mannen en vrouwen. Maar hoe zit het nu echt? Onderzoekster Annelies Kleinherenbrink – die de impact van dit soort onderzoeken op de maatschappij analyseert – legt uit.

Man-vrouwverschillen zijn razend populair. Zo speelde Huub Stapel maar liefst 473 keer de voorstelling ‘Mannen komen van Mars, vrouwen komen van Venus’. Het gelijknamige boek van John Gray ging ettelijke miljoenen keer over de toonbank. We smullen van boeken met titels als ‘Waarom mannen liegen en vrouwen altijd schoenen kopen’, zoals die van Allan en Barbara Pease. En dan hebben we het nog niet over de onderzoeken die regelmatig in de media verschijnen, waarin man-vrouwclichés in percentages worden gegoten.

“Het is net als met horoscopen. Je herkent er altijd wel iets van jezelf in. Al klopt de rest niet, je pikt er uit wat op jezelf en anderen uit je omgeving van toepassing is. Die stereotypen maken het heel overzichtelijk; ze bieden houvast. Maar wat we vervolgens vergeten, is dat we ook geneigd zijn om ons volgens die stereotypen te gedragen”, vertelt Kleinherenbrink.

Stuk kleiner
Maar in werkelijkheid zijn de verschillen vaak veel kleiner dan we denken, zo stelt Kleinherenbrink. “Percentages die flink uiteenlopen zijn vermakelijk, maar in werkelijkheid zijn de verschillen echt niet zo groot. Wist je dat de verschillen tussen vrouwen onderling vaak groter zijn dan de verschillen tussen de gemiddelde man en vrouw?”

“Nu lijken al die onderzoeken natuurlijk vrij onschuldig, maar stereotypen kunnen ook heel beperkend werken. Kijk naar het tekort aan vrouwen in de politiek en het bedrijfsleven. Als je altijd leest en hoort dat mannen de leiding hebben, is het logisch dat vrouwen anders naar zichzelf kijken. Daarom is het ook zo belangrijk om kritisch naar verschillende onderzoeken te kijken.”

Roze voor jongens
Cliché-verschillen veranderen ook in de loop der jaren. Kleinherenbrink legt uit: “Wist je dat roze vroeger echt dé kleur voor de man was? En weet je nog dat het ‘in’ was dat de man zijn emoties toonde? Normen en waarden verschuiven. Niet alleen van tijd tot tijd, maar ook per cultuur. Het is daarom gek om aan te nemen dat man-vrouwverschillen volledig biologisch zijn bepaald.”

Maar wat moeten we dan geloven? “Er wordt in twee kampen onderzoek gedaan: aan de ene kant kijken we hoe het genetisch zit, aan de andere kant worden sociale aspecten onderzocht. Als je die twee samenbrengt, krijg je het werkelijke beeld.”

TEKST: PATRICIA DE RYCK